Lockdown Docu Avond #8

De volgende documentaire heeft een interessante link met de documentaire over de K2 van 2 weken geleden. De route die tegenwoordig vaak als ‘standaard’ route wordt beschreven op de K2 is de zogenaamde Abruzzi Ridge. Deze route is vernoemd naar Prins Luigi Amedeo, Hertog van Abruzzi die in 1909 al een poging waagde om de top van de K2 te bereiken. Ze moesten uiteindelijk hun poging staken op 6250m, het was destijds de tweede poging ooit om de K2 te beklimmen!

prins Luigi Amedeo, hertog van Abruzzi

Enkele jaren eerder, in 1897, leidde prins Luigi een team van alpinisten naar de top van Mount St. Elias (5.489m) op de grens van Canada en Amerika. Op deze berg speelt ook de komende documentaire zich af. Een berg die zo afgelegen ligt dat zelfs in onze tijd beklimmingen van deze berg een zeldzaamheid zijn. En dan kan men zich bedenken dat dit in 1897 helemaal al een waanzinnige onderneming was.

mount St. Alias 5.489m

Tijdens deze eerste expeditie zocht men tevens naar een bekende luchtspiegeling op de gletsjer. Uit de overlevering van de originele lokale bevolking en goudzoekers was deze luchtspiegeling beter bekend als de Silent City of Alaska. C. W. Thornton, een lid van de expeditie, schreef daarover: “Het vergde geen verbeeldingskracht om het met een stad te vergelijken, maar was zo duidelijk dat het in plaats daarvan verbeelding vereiste om te geloven dat het in werkelijkheid geen stad was.”. Ik weet niet of LSD in die tijd een veelgebruikte drug was of dat het laat zien wat voor ontbering de mannen tijdens de expeditie moesten doorstaan. Maar het geeft zeker aan dat het hier ook over een mythische berg gaat!

De gletsjers die van mount St. Elias af komen eindigen in zee bij de befaamde Icy Bay. Het feit dat deze baai slechts 16km van de top van St. Elias af ligt geeft al aan dat er een gigantisch hoogte verschil is in zo’n kleine afstand, bijna 5.5 kilometer! In de komende documentaire gaan we mee met een expeditie die zich als doel heeft gesteld om vanaf de top helemaal tot aan de zee te skiën. Wat de langste verticale ski afdaling ooit zou moeten zijn.

Icy Bay

We volgen de mannen in de voorbereiding en tijdens hun poging om dit voor elkaar te krijgen. De documentaire is gefilmd vanuit helikopters en vanaf de camera’s en microfoons op de helmen van de deelnemers. Door de ongekende afgelegen wildernis zijn de beelden dan ook werkelijk adembenemend. En dat is verrassend omdat ze opgenomen zijn met op de helm vastgesnoerde handycams van ver voor de tijd van de tegenwoordig veelgebruikte GoPro’s.

Maar wat mij betreft is het interessante van deze documentaire dat je op deze manier een fantastisch ruw beeld krijgt van de communicatie en het keuzeproces die zulke weergaloze ondernemingen met zich meebrengen. Meer nog dan bij de Cho Oyu documentaire zitten we nu middenin de actie en krijgen we mee hoe de verschillende alpinisten omgaan met keuzes, angst, tegenslag en overwinningen. Waar sommigen hun angst uitten en alle twijfel en keuzes besproken willen hebben zijn er anderen die strak op hun doel afgaan en, uiterlijk, nonchalant keuzes maken met grote risico’s. Voor mensen die groeps- en keuze-processen in intense situaties interessant vinden is deze documentaire dan ook echt smullen.

Lockdown Docu-Avond #5

Na allemaal die Belgische waanzin gaan we nu nog een stapje dichter bij huis. Helaas zijn er niet veel nederlandse bergsporters die mooie filmpjes maken van hun avonturen. (Mocht iemand nog een goeie tip hebben dan hou ik me aanbevolen!). Maar de documentaire van komende woensdag gaat wel degelijk over een beklimming met Nederlandse bergsporters in de hoofdrol.

We gaan verder de Himalaya in richting de hoogste bergen ter wereld, de monsters boven de 8000m. Hier kom je in een heel andere tak van de klimsport terecht. Waarbij een berg niet in alpine-stijl beklommen kan worden maar waar hele expedities nodig zijn, met een basiskamp, verschillende hoogte-kampen en weken van acclimatisatie om überhaupt een kans te maken om de top te kunnen bereiken. We kennen natuurlijk allemaal de verhalen van Everest en de waanzinnige drukte op deze berg. Vorig jaar was het zelfs zo extreem druk dat er vlak onder de top lange wachtrijen ontstonden, een levensgevaarlijke situatie ver boven de death-zone!

Topdrukte vlak voor de top van Mount Everest (8850m) in 2019

Everest is de hoogste en dat trekt natuurlijk altijd meer mensen dan zomaar een berg. We kunnen een hele discussie voeren over de waanzin hiervan en dat veel van deze mensen hier, gezien hun minimale bergsport ervaring, eigenlijk niks te zoeken hebben maar dat stuk sla ik graag over. Het is namelijk hoe dan ook een gigantische prestatie om dit soort hoogtes te bereiken.

Mijn fascinatie voor deze tak van klimsport werd ooit getriggert door een boek van Ronald Naar “Geen berg te hoog!”. Dit boek gaat over een Nederlandse expeditie naar de K2 (8611m) in 1995. Er wordt nauwkeurig beschreven wat er nodig is om een berg van dit kaliber te beklimmen. Buiten de prestatie an sich was ik op een of andere manier ook onder de indruk van het feit dat dit ‘gewoon’ Nederlanders waren! Nederlanders die een fantastische prestatie in de bergsport leveren hoe gaaf is dat!
Het boek is trouwens ook geïllustreerd met geweldige foto’s, als ik me niet vergis zijn een paar foto’s uit dit boek ook in de bunker van de Fliegerhorst te bewonderen!

Wat vele van jullie misschien niet weten is dat we bij Friends and Nuts ook iemand rond hebben lopen hebben die geregeld de extreme hoogte op zoek. Onze eigen Mark Munsters heeft in inmiddels al een indrukwekkende lijst van expedities op z’n naam staan:

  • Mont Blanc (4808m)
  • Elbrus (5642m)
  • Kilimanjaro (5895m)
  • Aconcagua (6962m)
  • Denali (6194m)
  • Peak Lenin (7134m)
  • Muztagh Ata (7546m)
  • Cho Oyu (8201m)
Mark’s foto van Puja ritueel op Cho Oyo (8201m)
Mark op de top van Muztagh Ata 7546m

En dat alles ook nog eens zonder extra zuurstof wat een ongekende prestatie is. En hij loopt gewoon bij Friend and Nuts rond… hoe gaaf is dat! ;-p. Mark leeft voor de bergsport en expedities dus de volgende staat natuurlijk alweer op stapel. Dit jaar staat de Ama Dablam (6812m) op het programma, een van de mooiste toppen in de Himalaya. Hieronder een collectie van wat hem daar te wachten staan… WOW! Ik hoop dat de corona geen roet in het eten gaat gooien… Have Fun Mark!

Ama Bablam (6812m)
Camp 2!
Mixed klimmen op de Southwest Ridge!
Wat een exposure!

Maar nu even terug naar de documentaire van woensdag. We gaan naar de K2, ook wel killer mountain genoemd, is een van de moeilijkste 8000ers. Tijdens de expeditie van Ronald Naar in 1995 zijn Wilco van Rooijen en Cas van Gevel als ‘jonge honden’ aan het team toegevoegd. Wilco raakte ernstig gewond en moest de expeditie vroegtijdig verlaten en ook Cas bereikte uiteindelijk de top niet. Echter werden de twee wel geïnfecteerd met het K2 virus. Dit virus zorgde er uiteindelijk voor dat er in 2008 een nieuwe Nederlandse expeditie op touw gezet werd met maar liefst 5 Nederlandse klimmers: Wilco van Rooijen, Cas van de Gevel, Roeland van Oss, Court Haegens en Jelle Staleman.

K2

2008 bleek achteraf helaas een van de dodelijkste jaren op de K2 te zijn. Er waren dat jaar verschillende expedities aanwezig op de berg die allemaal op één dag de top behaalde. Echter ging het in de afdaling daarna allemaal gruwelijk mis. Wilco heeft zijn ervaringen van dit drama opgeschreven in het boek: “Overleven op de K2” een fantastisch boek waarin je meegenomen wordt met zowel de expeditie van 1995 als het drame van 2008, een aanrader voor wie deze nog niet gelezen heeft. (mocht iemand interesse hebben laat het maar weten kun je die van mij wel even lenen!).

Cover van boek van Wilco van Rooijen. Een aanrader om te lezen!

Het drama op deze berg in 2008 kreeg wereldwijd veel media aandacht en er werden verschillende documentaires gemaakt, een daarvan zullen we woensdag gaan bekijken! Wilco wilden aanvankelijk zelf een documentaire maken van al het beeldmateriaal dat ze zelf geschoten hadden tijdens de beklimming echter is dit helaas nooit van de grond gekomen. Maar in de documentaire van woensdag zijn wel veel van hun beelden verwerkt en komen de Nederlandse klimmer ook veelvuldig aan het woord.

Lockdown-Docu-Avond #4

De basis van zowel de afgelopen als de komende docu’s is in zekere zin een verwondering / nieuwsgierigheid naar het onbekende. Zoals ik zelf altijd denk als ik in de bergen ronddwaal “hoe gaaf zou het zijn om daar (bovenop) te staan!” Of het nu een bepaald gebied, top, rotswand, wandelpad, zadel of wat dan ook is. Deze vraag is letterlijk mijn drijfveer voor bergsport.

Noordkant van Wildspitze vanuit top van de pitz Panoramabahn

Met deze gedachte is de bergsport voor mij ook ooit begonnen, tijdens een familie wandeling in het Pitztal waar we met de lift naar een panorama gingen. Vanuit het panorama (3440m) kijk je uit over de uitgestrekte gletsjers aan de noordkant van de Wildspitze (zie hierboven). Met een verrekijker zag ik en de verte mensen over de gletsjer richting de Wildspitze lopen en dacht “hoe gaaf zou het zijn om daar te lopen!”. Een jaar later liep ik er zelf met een C1-cursus van de NKBV, zoals je hieronder kunt zien. Helemaal hyper dat ik nu zelf over ‘die gletsjer’ liep!

Opweg naar de top van de Wildspitze (vanuit zuid-oosten) over de ‘snelweg’ van de normaalroute tijdens C1 cursus

Deze verwondering en drive om te ‘ontdekken’ heeft me ooit, ver voor de tijd dat ik aan bergsport verslingert raakte, zelfs een relatie gekost. Waar mijn toenmalige vriendin lekker dagenlang op het Turkse stand wilde blijven liggen zo was ik al een tijdje aan het dagdromen over wat er wel niet allemaal voor moois achter dat bergje daar links van het strand zou zijn. Na een tijdje zeuren werd er uiteindelijk toegestemd om te gaan kijken. Daar gingen we dan, midden op de dag met 35+ graden, een kale heuvel op zonder duidelijk pad! Helemaal uitgeput en zeiknat van de zweet stonden we op de ‘top’ uit te puffen. Het uitzicht was fantastisch met een mooi natuurlijk baaitje aan de andere kant van de berg. Mijn eerste reactie “Wow gaaf, kom we gaan daar naar beneden bij die baai kijken….. vet!”. De tegenreactie: “wat! Geen ligstoelen, geen barretje, nog verder door de hitte ploeteren….. en dan moeten we ook nog terug…. ik dacht het niet!”. Maar ik kon het niet loslaten en moest en zou bij de baai gaan kijken…..

Maar uhm, we dwalen af…. We hadden het over de nieuwsgierigheid naar het onbekende. Zoiets als Rolando Garibotti zei in de eerste docu: ‘If you see that ridgeline, you just want to climb it!’. Zo ook het verlangen om de Dawn-Wall vrij te klimmen in onze eerste echte (pre-lockdown) docu avond. Deze nieuwsgierigheid hield Tommy Caldwell maar liefst 7 jaar lang in z’n greep!

De komende docu is hier ook een voorbeeld van. De aanstichter van dit avontuur is al jaren in de ban van een onbekende vallei ergens diep verborgen in Pakistan. Hij wordt gedreven door zijn nieuwsgierigheid naar al die onbekende en onbeklommen toppen in dit gebied. Het gevolg hiervan is dat hij al een aantal jaren op rij een bezoek brengt aan deze regio om op verkenning te gaan naar de mogelijkheden. En uiteindelijk krijgt hij anderen ook zo gek om mee op expeditie te gaan met deze fantastische docu als gevolg!

En we hebben geluk, de makers van deze docu steunen ons in onze lockdown-docu reeks. Ze willen helpen de tijd te doden en stellen de docu daarom voor korte tijd gratis ter beschikking via een streaming dienst!

Maar let dus wel op dat je deze 45min durende docu ook echt komende woensdag bekijkt want anders moet je betalen. Hij is trouwens de kleine €6,- meer dan waard dus al je hem onverhoopt mist zal dat ook zeker geen probleem zijn!

Lockdown-Docu-Avond #3

Pff… ik was net bijgekomen van het typen van het vorige verslag staat de volgende alweer voor de deur. Jawel, we zitten aan de vooravond van weer een legendarische Lockdown-Docu-Avond. We gaan mijn geliefde Patagonië verlaten en gaan met een knettertgek, muzikaal en onbevreest stelletje klimmers het hoge noorden in.

Er is natuurlijk wel een link met Patagonië, we gaan namelijk op pad met mannen die ook vaak in Patagonië te vinden is. Zo hebben twee van hen dit jaar al 3(!) nieuwe routes geopend in Patagonië. Wat op zich al een prestatie van ongekende wereldklasse is!

Nicolas Favresse tijdens een van zijn avonturen dit jaar in PAtagonië

We volgen de belgische broers Nicolas en Olivier Favresse die samen met Sean Villanueva O’Driscoll en Ben Ditto richting Groenland gaan om onbeklommen big-walls te veroveren. 

Waar in de vorige docu het bekilmmen van ‘dat ene doel’ centraal stond. Zo staat bij deze mannen het avontuur en de vriendschap centraal. De onderstaande ‘stil’ uit de docu vat het helemaal samen!

Deze docu is dan ook een stuk luchtiger dan de vorige maar de klimprestaties zijn desalniettemin van de buitencategorie. Buiten deze groep vagebonds speelt een 82 jarige Dominee een sleutelrol in de documentaire: Reverent Captain Bob Shepton!

Reverent Bob Shepton

Bob is een legende an sich. Hij werd in 2014 uitgeroepen tot Yachtsman of the Year, een avonturier pur-sang. Hij gids de mannen op zijn boot langs ijsbergen en door arctische wateren naar de graniete wanden van Groenland.

Bob’s boot voor de graniete big-walls van Groenland.

Om alvast een beetje in de sfeer van onze belgische vrienden te komen een link naar een reeks korte filmpjes van een van hun beklimmingen in Torres del Paine, Patagonië.

Voor de rest moeten jullie tot morgen wachten!!

The Whistler, the Wizzard and the Racoon: Deel 1 t/m 7

Lockdown Docu-Avond #2

Na het grandiose succes van onze eerste Lockdown Docu-Avond 😉 is het alweer bijna tijd voor deel 2. Voor deze docu blijven we in Patagonië. We gaan naar de kleine buurman van Fitz Roy, de beruchte ‘onbeklimbare berg’ : Cerro Torre!

Ondergetekende ligt al uren te wachten op dat ene moment dat de Torre zich helemaal laat zien

Jawel, die ‘kleine’ naald die door de wolken schemert daar in het midden van het beeld is een van de meest mythische bergen ter wereld. Slechts 3128m hoog maar toch zijn er boekenkasten vol geschreven over dit monster. Dus voordat we komende woensdag lekker acherover leunen met een biertje in de hand en een zak chips op schoot moeten we ons eerst wat meer verdiepen in deze fenomenale berg!

Zuid-oost wand van Cerro Torre in een uniek moment van perfect weer

De extreme Ligging

Meer nog dan zijn buurman Fitz Roy (ofwel Cerro Chaltèn) ligt Cerro Torre op het randje van de Patagonische ijskap. Dit gigantische ijsmassief van maar liefst 16,800 km2 groot beheerst het klimaat in deze regio. Zoals we al van Fitz Roy weten is de kans op goed weer uitermate klein in deze regio. Echter heeft Cerro Torre nog een extra moeilijkheidsgraad: de vorming van rijp!

Ten westen van de ijskap zitten we al snel aan de stormachtige South Pacific Ocean. De vochtige lucht wordt vanuit de oceaan richting de koude ijskap omhoog gedreven en deze overgang zorgt niet alleen voor grote hoeveelheid aan neeslag maar ook voor een versterking van de luchtsnelheid. De ligging van Cerro Torre is zodanig dat hij precies met zijn top in deze ijzige patagonische wind steekt.

Ligging van de Torre tov de Patagonische ijskap

Door een perfecte combinatie van de hoogte, windsnelheden, temperatuur en vochtigheid van de lucht rondom de top van Cerro Torre wordt er een ongekende hoeveelheid rijp (‘rime’) op de berg afgezet. Wat we hier in Nederland wel eens ’s morgens tegenkomen op de bomen en grassprietjes groeit als zogenoemde ‘rime mushrooms’ in tonnen aan op de top. Cerro torre is door de bijzondere geografische omstandigheden een van de weinige bergen ter wereld waar dit fenomeen zich in deze hoeveelheden afzet op de rotsen (voor de geïnteresseerde onder ons nog wat extra info over de vorming van rijp op bergen).

Alpinist die de rime-mushrooms van de Torre bedwingt via de Ragni-route

Deze slecht af te zekeren en uitermate onstabiele rijp-kap vormt de laatste sleutelpassage voor het bereiken van de top. Door het ontstaan van natuurlijke tunnels en sleuven (wind-erosie) is het voor de echte wereld-klasse-dare-devils met veel geploeter toch mogelijk om een weg naar de top te banen. Voor wat bewegende beelden van de geduchte Ragni-route die dwars door en over de rime-mushrooms gaat zie: dit youtube filmpje (8min)

Alpinist in een van de door wind-erosie uitgesleten rime-ice tunnels op de ragni-route van Cerro Torre

Deze rijp-kap vormt zich voornamelijk aan de loefzijde (westen) van de berg. Maar ook de ander kant vormt een obstakel dat alleen door de beste klimmers ter wereld te bedwingen is. Aan de lijzijde (oosten) stort de berg namelijk met 1000+m hoge wanden loodrecht naar beneden.

De befaamde Ragni-Route over de zuid-west graat en westwand van de Torre (pataclimb.com)

De controverse van de ‘eerstbeklimming’

Wat deze berg legendarich maakt is niet alleen het patagonische weer en de ijskap maar vooral de mythe rondom de ‘eerstbeklimming’. In de jaren 50 waren er tal van top alpinisten die streden om de eerstbeklimming van dit icoon. Met de stand van techniek en materiaal was een route door de rijp-kap, zoals bv de Ragni-route, in de jaren 50 werkelijk onmogelijk geacht. De pogingen die gedaan werden liepen spaak bovenop de zogenaamde ‘helm’ (el Elmo; rechter ijsformatie op de foto hierboven). De Col die als startpunt van deze pogingen diende werd begin 1959 omgedoopt tot colle della speranza, de col van de hoop (helemaal rechts op de foto).

Voor het verhaal van de eerstbeklimming blijven we in hetzelfde jaar, 1959. Later in dat jaar wordt de Italiaanse alpiene-grootheid Cesare Maestri meer dood dan levend teruggevonden aan de voet van Cerro Torre. Maestri, die 7 dagen daarvoor samen met Toni Egger vertrok om Cerro Torre te beklimmen vanaf de noord-oost kant, vertelde zijn redders dat Toni was omgekomen in een lawine tijdens de afdaling maar dat ze samen op de top van de Torre hadden gestaan.

Toni Egger

Cesare Maestri

Maestri heeft eindelijk de onbedwingbare berg bedwongen. Na meerdere mislukte pogingen in de jaren daarvoor is het hem dan eindelijk gelukt. Hij wordt als held onthaald en krijgt wereldfaam onder klimmers. In een sneer naar zijn voorgangers doopt hij de col die als ingang dient voor deze beklimming om tot colle de conquest (col van de overwinning), met de legendarische woorden: “Met hoop beklim je geen bergen met vastberadenhied wel!”

Alpinist onder aan de oostwand van de Torre met de befaamde col de conquest

Hij heeft echter geen harde bewijzen van de beklimming en zijn verhalen van de 6 dagen dat hij op de berg was zijn niet coherent. Het verhaal is dat Toni Egger de camera met topfoto’s bij zich had tijdens de afdaling en dat deze dus samen met Toni voor eeuwig verdween in de gletscher van de Torre. Ook zijn uitleg over de precieze route blijft niet helemaal duidelijk.

In de jaren na de beklimming worden er vele pogingen gedaan door de beste van de beste alpinisten uit de hele wereld om het huzarenstuk van Maestri en Egger te herhalen echter zonder success. Een van hen bestempelde na talloze pogingen de berg zelfs in het openbaar als ‘onbeklimbaar’! Hierdoor werd de eerstbeklimming van Maestri en Egger steed meer in twijfel getrokken. Maar Maestri blijft tot op de dag van vandaag volhouden dat hij samen met Toni Egger op de top heeft gestaan in 1959!

De compressor route

In een ultieme poging om te bewijzen dat hij echt op de top gestaan had ging hij in 1970 terug om de wereld nogmaals te laten zien dat hij de Torre wel degelijk de baas was. Het vreemde aan Maestri’s tweede toppoging was dat hij koos om de berg via een compleet andere route te beklimmen. Dit keer ging hij over de zuid-oost graat omhoog.

de compressor route over de zuid-oost graat van de Torre

Ook zijn strategie ging helemaal over de kop. Waar hij in de zomer van 1959 in alpiene-stijl met een kleine touwgroep de berg bedwong. Zo maakte hij er in 1970 een operatie van bijna militaire proporties van. Hij vertrekt in de winter en er werden vele honderden kilo’s materiaal naar de voet van de berg gevlogen. Er worden zelfs houten hutten gebouwd op de geltscher. In de eerste 54(!) dagen durende poging kwamen ze echter niet verder dan 600m hoog.

Grote hoeveelheid aan haken op de route

In het daarop volgende voorjaar kwamen ze terug en boorden zich een weg naar boven door een 180kg zware compressor mee naar boven te slepen en om de paar meter een haak in de wand te boren. Meer dan 400 haken later hingen ze aan de wand onder de 60m hoge ‘top-mushroom’. Volgens Maestri was dit hoopje ijs geen permanent onderdeel van de berg en gold hun standplaats aan de rots dus ook als de werkelijke top en keerde ze terug zonder werkelijk bovenop de de ijskap gestaan te hebben! Hun compressor lieten ze als bewijs van hun beklimming hangen.

Er is veel controverse rondom zijn stijl van klimmen tijdens deze poging. Hij omzeilde de logische natuurlijke route (waar ook zonder boormachine een route te maken zou kunnen zijn) en boorde zich een baan door een gladgepolijste wand naar boven. Volgens de puristen is dit het bewust vernielen van de schoonheid van deze berg en wat hij te bieden heeft. Rond 2:30 in dit korte filmpje is goed te zien hoeveel haken de mannen achter hebben gelaten op de berg!

Het gevolg van deze stijl was dan ook dat ‘de onbeklimbare berg’ ineens ook voor de mindere alpinisten een mogelijkheid werd. Hierdoor werd deze route in het hoogseizoen dan ook een drukte van jewelste. Het route werd door tegenhangers dan ook wel ’s werelds moeilijkste klettersteig genoemd!

Als tegenhanger zeggen de puristen dat het alpine meesterstuk de Ragni-route alleen voor echte alpinsten is weggelegd. Deze route kende tot 2012 dan ook slechts 22 herhalingen! Terwijl de compressor route vele honderde beklimmingen telt!

De compressor van Maestri hoog op de ‘headwall’ van Cerro Torre

De compressor hangt er nog altijd en de controverse rondom de eerstebeklimming is nog steeds een groot punt van discussie. Het duurde zelfs tot 2005 tot de eerste ‘herhaling’ van de route die Maestri bescheef als zijn eerstbeklimming. De route genaamd ‘El Arca de los Vientos’ werd geklommen door
Alessandro Beltrami, Rolando Garibotti en Ermanno Salvaterra. Rolando kennen we natuurlijk nog van de vorige lockdown-docu als de man die zijn stijgijzers afstond aan Alex Honold nadat hij zelf zijn gedroomde poging op de Fitz Roy traverse moest staken!

Het houdt echter niet op bij Maestri met de controverse op deze mythische berg. De laatste jaren zijn er verscheidene nieuwe interesante verhalen bijgekomen……maar meer daarvan gaan jullie komende woensdag zien……. 🙂