Lockdown Docu-Avond #2

Na het grandiose succes van onze eerste Lockdown Docu-Avond 😉 is het alweer bijna tijd voor deel 2. Voor deze docu blijven we in Patagonië. We gaan naar de kleine buurman van Fitz Roy, de beruchte ‘onbeklimbare berg’ : Cerro Torre!

Ondergetekende ligt al uren te wachten op dat ene moment dat de Torre zich helemaal laat zien

Jawel, die ‘kleine’ naald die door de wolken schemert daar in het midden van het beeld is een van de meest mythische bergen ter wereld. Slechts 3128m hoog maar toch zijn er boekenkasten vol geschreven over dit monster. Dus voordat we komende woensdag lekker acherover leunen met een biertje in de hand en een zak chips op schoot moeten we ons eerst wat meer verdiepen in deze fenomenale berg!

Zuid-oost wand van Cerro Torre in een uniek moment van perfect weer

De extreme Ligging

Meer nog dan zijn buurman Fitz Roy (ofwel Cerro Chaltèn) ligt Cerro Torre op het randje van de Patagonische ijskap. Dit gigantische ijsmassief van maar liefst 16,800 km2 groot beheerst het klimaat in deze regio. Zoals we al van Fitz Roy weten is de kans op goed weer uitermate klein in deze regio. Echter heeft Cerro Torre nog een extra moeilijkheidsgraad: de vorming van rijp!

Ten westen van de ijskap zitten we al snel aan de stormachtige South Pacific Ocean. De vochtige lucht wordt vanuit de oceaan richting de koude ijskap omhoog gedreven en deze overgang zorgt niet alleen voor grote hoeveelheid aan neeslag maar ook voor een versterking van de luchtsnelheid. De ligging van Cerro Torre is zodanig dat hij precies met zijn top in deze ijzige patagonische wind steekt.

Ligging van de Torre tov de Patagonische ijskap

Door een perfecte combinatie van de hoogte, windsnelheden, temperatuur en vochtigheid van de lucht rondom de top van Cerro Torre wordt er een ongekende hoeveelheid rijp (‘rime’) op de berg afgezet. Wat we hier in Nederland wel eens ’s morgens tegenkomen op de bomen en grassprietjes groeit als zogenoemde ‘rime mushrooms’ in tonnen aan op de top. Cerro torre is door de bijzondere geografische omstandigheden een van de weinige bergen ter wereld waar dit fenomeen zich in deze hoeveelheden afzet op de rotsen (voor de geïnteresseerde onder ons nog wat extra info over de vorming van rijp op bergen).

Alpinist die de rime-mushrooms van de Torre bedwingt via de Ragni-route

Deze slecht af te zekeren en uitermate onstabiele rijp-kap vormt de laatste sleutelpassage voor het bereiken van de top. Door het ontstaan van natuurlijke tunnels en sleuven (wind-erosie) is het voor de echte wereld-klasse-dare-devils met veel geploeter toch mogelijk om een weg naar de top te banen. Voor wat bewegende beelden van de geduchte Ragni-route die dwars door en over de rime-mushrooms gaat zie: dit youtube filmpje (8min)

Alpinist in een van de door wind-erosie uitgesleten rime-ice tunnels op de ragni-route van Cerro Torre

Deze rijp-kap vormt zich voornamelijk aan de loefzijde (westen) van de berg. Maar ook de ander kant vormt een obstakel dat alleen door de beste klimmers ter wereld te bedwingen is. Aan de lijzijde (oosten) stort de berg namelijk met 1000+m hoge wanden loodrecht naar beneden.

De befaamde Ragni-Route over de zuid-west graat en westwand van de Torre (pataclimb.com)

De controverse van de ‘eerstbeklimming’

Wat deze berg legendarich maakt is niet alleen het patagonische weer en de ijskap maar vooral de mythe rondom de ‘eerstbeklimming’. In de jaren 50 waren er tal van top alpinisten die streden om de eerstbeklimming van dit icoon. Met de stand van techniek en materiaal was een route door de rijp-kap, zoals bv de Ragni-route, in de jaren 50 werkelijk onmogelijk geacht. De pogingen die gedaan werden liepen spaak bovenop de zogenaamde ‘helm’ (el Elmo; rechter ijsformatie op de foto hierboven). De Col die als startpunt van deze pogingen diende werd begin 1959 omgedoopt tot colle della speranza, de col van de hoop (helemaal rechts op de foto).

Voor het verhaal van de eerstbeklimming blijven we in hetzelfde jaar, 1959. Later in dat jaar wordt de Italiaanse alpiene-grootheid Cesare Maestri meer dood dan levend teruggevonden aan de voet van Cerro Torre. Maestri, die 7 dagen daarvoor samen met Toni Egger vertrok om Cerro Torre te beklimmen vanaf de noord-oost kant, vertelde zijn redders dat Toni was omgekomen in een lawine tijdens de afdaling maar dat ze samen op de top van de Torre hadden gestaan.

Toni Egger

Cesare Maestri

Maestri heeft eindelijk de onbedwingbare berg bedwongen. Na meerdere mislukte pogingen in de jaren daarvoor is het hem dan eindelijk gelukt. Hij wordt als held onthaald en krijgt wereldfaam onder klimmers. In een sneer naar zijn voorgangers doopt hij de col die als ingang dient voor deze beklimming om tot colle de conquest (col van de overwinning), met de legendarische woorden: “Met hoop beklim je geen bergen met vastberadenhied wel!”

Alpinist onder aan de oostwand van de Torre met de befaamde col de conquest

Hij heeft echter geen harde bewijzen van de beklimming en zijn verhalen van de 6 dagen dat hij op de berg was zijn niet coherent. Het verhaal is dat Toni Egger de camera met topfoto’s bij zich had tijdens de afdaling en dat deze dus samen met Toni voor eeuwig verdween in de gletscher van de Torre. Ook zijn uitleg over de precieze route blijft niet helemaal duidelijk.

In de jaren na de beklimming worden er vele pogingen gedaan door de beste van de beste alpinisten uit de hele wereld om het huzarenstuk van Maestri en Egger te herhalen echter zonder success. Een van hen bestempelde na talloze pogingen de berg zelfs in het openbaar als ‘onbeklimbaar’! Hierdoor werd de eerstbeklimming van Maestri en Egger steed meer in twijfel getrokken. Maar Maestri blijft tot op de dag van vandaag volhouden dat hij samen met Toni Egger op de top heeft gestaan in 1959!

De compressor route

In een ultieme poging om te bewijzen dat hij echt op de top gestaan had ging hij in 1970 terug om de wereld nogmaals te laten zien dat hij de Torre wel degelijk de baas was. Het vreemde aan Maestri’s tweede toppoging was dat hij koos om de berg via een compleet andere route te beklimmen. Dit keer ging hij over de zuid-oost graat omhoog.

de compressor route over de zuid-oost graat van de Torre

Ook zijn strategie ging helemaal over de kop. Waar hij in de zomer van 1959 in alpiene-stijl met een kleine touwgroep de berg bedwong. Zo maakte hij er in 1970 een operatie van bijna militaire proporties van. Hij vertrekt in de winter en er werden vele honderden kilo’s materiaal naar de voet van de berg gevlogen. Er worden zelfs houten hutten gebouwd op de geltscher. In de eerste 54(!) dagen durende poging kwamen ze echter niet verder dan 600m hoog.

Grote hoeveelheid aan haken op de route

In het daarop volgende voorjaar kwamen ze terug en boorden zich een weg naar boven door een 180kg zware compressor mee naar boven te slepen en om de paar meter een haak in de wand te boren. Meer dan 400 haken later hingen ze aan de wand onder de 60m hoge ‘top-mushroom’. Volgens Maestri was dit hoopje ijs geen permanent onderdeel van de berg en gold hun standplaats aan de rots dus ook als de werkelijke top en keerde ze terug zonder werkelijk bovenop de de ijskap gestaan te hebben! Hun compressor lieten ze als bewijs van hun beklimming hangen.

Er is veel controverse rondom zijn stijl van klimmen tijdens deze poging. Hij omzeilde de logische natuurlijke route (waar ook zonder boormachine een route te maken zou kunnen zijn) en boorde zich een baan door een gladgepolijste wand naar boven. Volgens de puristen is dit het bewust vernielen van de schoonheid van deze berg en wat hij te bieden heeft. Rond 2:30 in dit korte filmpje is goed te zien hoeveel haken de mannen achter hebben gelaten op de berg!

Het gevolg van deze stijl was dan ook dat ‘de onbeklimbare berg’ ineens ook voor de mindere alpinisten een mogelijkheid werd. Hierdoor werd deze route in het hoogseizoen dan ook een drukte van jewelste. Het route werd door tegenhangers dan ook wel ’s werelds moeilijkste klettersteig genoemd!

Als tegenhanger zeggen de puristen dat het alpine meesterstuk de Ragni-route alleen voor echte alpinsten is weggelegd. Deze route kende tot 2012 dan ook slechts 22 herhalingen! Terwijl de compressor route vele honderde beklimmingen telt!

De compressor van Maestri hoog op de ‘headwall’ van Cerro Torre

De compressor hangt er nog altijd en de controverse rondom de eerstebeklimming is nog steeds een groot punt van discussie. Het duurde zelfs tot 2005 tot de eerste ‘herhaling’ van de route die Maestri bescheef als zijn eerstbeklimming. De route genaamd ‘El Arca de los Vientos’ werd geklommen door
Alessandro Beltrami, Rolando Garibotti en Ermanno Salvaterra. Rolando kennen we natuurlijk nog van de vorige lockdown-docu als de man die zijn stijgijzers afstond aan Alex Honold nadat hij zelf zijn gedroomde poging op de Fitz Roy traverse moest staken!

Het houdt echter niet op bij Maestri met de controverse op deze mythische berg. De laatste jaren zijn er verscheidene nieuwe interesante verhalen bijgekomen……maar meer daarvan gaan jullie komende woensdag zien……. 🙂